آمار تجرد در ایران؛ بیش از ۱۰ میلیون مرد و ۸.۵ میلیون زن هرگز ازدواج نکردهاند
آخرین آمارهای اعلامشده از وضعیت ازدواج و تجرد در ایران نشان میدهد تعداد مردان و زنان هرگز ازدواجنکرده در کشور متفاوت است؛ بهطوریکه شمار مردان در آمار کلی بیشتر است، اما در گروه سنی ۴۵ سال به بالا، تعداد زنان هرگز ازدواجنکرده تقریباً دو برابر مردان گزارش شده است. معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان همچنین از افزایش تأخیر در ازدواج و گسترش تجرد در سنین بالاتر خبر داده است.
تعداد زنان و مردان هرگز ازدواجنکرده در ایران
علیرضا رحیمی، معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، با استناد به آمارهای مرکز آمار ایران و سازمان ثبت احوال اعلام کرد جمعیت ۱۸ تا ۳۵ سال کشور در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۶ میلیون نفر برآورد میشود.
بر اساس آمار ثبت احوال که او به آن اشاره کرده است، ۸ میلیون و ۵۳۳ هزار و ۸۲۰ زن ۱۳ سال به بالا و ۱۰ میلیون و ۲۴۱ هزار و ۶۳۲ مرد ۱۵ سال به بالا در گروه افراد هرگز ازدواجنکرده قرار دارند. از مجموع این جمعیت، ۴۵.۴ درصد زن و ۵۴.۶ درصد مرد هستند.
با این حال، نسبت زنان و مردان هرگز ازدواجنکرده در همه گروههای سنی یکسان نیست. در میان افراد ۴۵ سال به بالا، ۸۳۷ هزار و ۸۲۰ زن و ۴۲۹ هزار و ۳۵۱ مرد هرگز ازدواج نکردهاند. به این ترتیب، بیش از ۶۶ درصد افراد مجرد این گروه سنی را زنان تشکیل میدهند.
افزایش میانگین سن ازدواج زنان و مردان
به گفته رحیمی، تأخیر در ازدواج طی سالهای اخیر در میان زنان و مردان افزایش یافته است. بر اساس آمار سال ۱۴۰۳ سازمان ثبت احوال، میانگین سن نخستین ازدواج مردان حدود ۲۸.۳ سال و زنان حدود ۲۴.۱ سال بوده است.
مقایسه این ارقام با سال ۱۳۸۵ نشان میدهد میانگین سن ازدواج نخست مردان حدود ۲.۱ سال و زنان حدود ۰.۸ سال افزایش یافته است. در سال ۱۴۰۴ نیز میانگین سن ازدواج نخست مردان به حدود ۲۸.۴ سال رسیده و برای زنان در سطح ۲۴.۱ سال باقی مانده است.
کدام استانها میانگین سن ازدواج بالاتری دارند؟
بر اساس آمار سال ۱۴۰۴، استان تهران با میانگین ۳۰.۶۸ سال، ایلام با ۳۰.۵۲ سال و استانهای البرز و فارس با ۳۰.۱۴ سال، بالاترین میانگین سن ازدواج نخست مردان را داشتهاند.
در میان زنان نیز تهران با ۲۷.۲۱ سال، ایلام با ۲۶.۶۶ سال و البرز با ۲۶.۴۴ سال در گروه استانهای دارای بالاترین میانگین سن ازدواج نخست قرار گرفتهاند.
در مقابل، سیستان و بلوچستان با میانگین ۲۴.۸ سال، خراسان جنوبی با ۲۵.۳۵ سال و خراسان شمالی با ۲۶.۲۱ سال، کمترین میانگین سن ازدواج نخست مردان را ثبت کردهاند. در زنان نیز کمترین میانگینها مربوط به سیستان و بلوچستان با ۲۰.۷۴ سال، خراسان جنوبی با ۲۱.۷۵ سال و خراسان رضوی با ۲۱.۹۶ سال بوده است.
تجرد قطعی در ایران چه وضعیتی دارد؟
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به دادههای سرشماری سال ۱۳۹۵ گفت در آن زمان، با در نظر گرفتن زنان هرگز ازدواجنکرده ۴۵ سال به بالا و مردان هرگز ازدواجنکرده ۵۰ سال به بالا، حدود ۳۲۴ هزار نفر در گروه تجرد قطعی قرار میگرفتند.
به گفته او، برآوردهای جدیدتر از افزایش این پدیده حکایت دارند، اما آمار رسمی و تعریف بهروزشدهای برای اعلام رقم دقیق تجرد قطعی در سال ۱۴۰۵ در دسترس نیست. اگر سن یکسان ۴۵ سال برای زنان و مردان در نظر گرفته شود، تعداد زنان هرگز ازدواجنکرده در این گروه سنی بهمراتب بیشتر است؛ با این حال، این محاسبه با تعریف پیشین تجرد قطعی یکسان نیست.
سهم افراد هرگز ازدواجنکرده در جمعیت استانها
رحیمی اعلام کرد زنان هرگز ازدواجنکرده حدود ۲۳ درصد کل زنان کشور را تشکیل میدهند. این نسبت در سیستان و بلوچستان، با توجه به ساختار جمعیتی این استان، به حدود ۳۲ درصد میرسد.
در میان مردان نیز افراد هرگز ازدواجنکرده حدود ۲۹ درصد کل مردان کشور را تشکیل میدهند. این سهم در استانهایی مانند ایلام و کهگیلویه و بویراحمد به حدود ۳۴ درصد گزارش شده است.
به گفته این مسئول، تفاوتهای اقتصادی، بیکاری، هزینه مسکن، مهاجرت، تحصیلات و شرایط فرهنگی از جمله عواملی هستند که میتوانند بر وضعیت ازدواج و تجرد در استانهای مختلف تأثیر بگذارند.
نسبت ازدواج به جمعیت جوان در استانها
بر اساس آمار سال ۱۴۰۴، نسبت تعداد ازدواجهای ثبتشده به جمعیت ۱۸ تا ۳۵ سال کشور حدود ۲ درصد بوده است؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ نفر در این گروه سنی، دو واقعه ازدواج ثبت شده است.
استانهای کردستان، خوزستان و لرستان با نسبت ۲.۵ درصد در بالاترین سطح قرار داشتهاند. در مقابل، این نسبت در سمنان ۱.۲ درصد، مرکزی ۱.۴ درصد و البرز ۱.۶ درصد گزارش شده است.
آمار ازدواج مجدد پس از طلاق
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان اعلام کرد آمار دقیق و بهروز افرادی که پس از طلاق هرگز ازدواج مجدد نمیکنند، بهصورت عمومی منتشر نشده است. آخرین دادههای در دسترس در این زمینه مربوط به سال ۱۳۹۸ است؛ بر اساس آن، سهم ازدواج مجدد مردان از کل ازدواجها حدود ۱۷.۱ درصد و سهم زنان حدود ۱۵.۴ درصد بوده است.
رحیمی تأکید کرد برای محاسبه دقیق میزان ازدواج مجدد باید وضعیت افراد مطلقه در بازههای زمانی مشخص پس از طلاق بررسی شود؛ بنابراین این ارقام بهتنهایی نشاندهنده احتمال ازدواج مجدد همه زنان و مردان مطلقه نیست.
تعداد زنان و مردان مجرد به دلیل طلاق
بر اساس آمار سال ۱۴۰۳ که رحیمی ارائه کرده است، تعداد افراد مجرد به دلیل طلاق در کشور ۳ میلیون و ۲۸ هزار و ۱۷۲ نفر بوده است. از این تعداد، یک میلیون و ۶۴۷ هزار و ۲۷۳ نفر زن و یک میلیون و ۳۸۰ هزار و ۸۹۹ نفر مرد بودهاند.
به این ترتیب، زنان ۵۴.۴ درصد و مردان ۴۵.۶ درصد جمعیت مجردشده بر اثر طلاق را تشکیل میدهند. همچنین، سهم زنان مطلقه از کل زنان ۱۳ سال به بالا حدود ۴.۶ درصد و سهم مردان مطلقه از کل مردان ۱۵ سال به بالا حدود ۴ درصد اعلام شده است.
دلایل تجرد در جوانان، میانسالان و سالمندان
رحیمی با اشاره به تفاوت شرایط گروههای سنی گفت عوامل مرتبط با تجرد در همه سنین یکسان نیستند:
- جوانان: مشکلات اقتصادی، دشواری اشتغال، هزینه مسکن، ادامه تحصیل و تأمین مخارج ازدواج از موانع مهم ازدواج در این گروه سنی هستند.
- میانسالان: طولانی شدن دوره تجرد، تجربه طلاق، مسئولیت نگهداری از فرزندان و دشواری ازدواج مجدد میتوانند نقش بیشتری داشته باشند.
- سالمندان: فوت همسر، طلاق یا ازدواجنکردن در طول زندگی از عوامل مرتبط با تجرد هستند. تنهایی اجتماعی، کاهش حمایت خانوادگی و نیازهای مراقبتی نیز در این دوره اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
تجرد در ایران؛ فراتر از تأخیر در ازدواج جوانان
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان معتقد است مسئله تجرد در ایران دیگر صرفاً به تأخیر در ازدواج جوانان محدود نیست و باید افزایش سن ازدواج، کاهش ازدواجهای ثبتشده، تجرد طولانیمدت و دشواری ازدواج مجدد را نیز در نظر گرفت.
بر همین اساس، سیاستگذاری در حوزه خانواده و ازدواج، علاوه بر تسهیل ازدواج جوانان، باید شرایط میانسالان، افراد مطلقه و سالمندان فاقد همسر را نیز مورد توجه قرار دهد.



