دندان شماره ۶ دانش‌آموزان یکی از مهمترین دندان‌های دائمی در دوران کودکی است که معمولاً حدود ۶ سالگی رویش پیدا می‌کند و برخلاف تصور برخی خانواده‌ها، نباید آن را با دندان شیری اشتباه گرفت. به همین دلیل، وزارت بهداشت در برنامه ملی سلامت دهان و دندان سال ۱۴۰۵ توجه ویژه‌ای به آموزش کودکان و خانواده‌ها درباره این دندان دارد و بر مراقبت صحیح از آن از نخستین سال‌های زندگی تأکید کرده است.
زهرا قربانی، مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، در نشست هماهنگی پویش ملی سلامت دهان و دندان سال ۱۴۰۵ اعلام کرده است که مدارس یکی از محورهای اصلی اجرای این برنامه خواهند بود. هدف این پویش آن است که مراقبت از دهان و دندان از یک توصیه مقطعی به بخشی از عادت‌های روزمره کودکان و خانواده‌ها تبدیل شود.
دندان شماره ۶ چیست و چرا وزارت بهداشت روی آن تأکید دارد؟
دندان شماره ۶ به یکی از دندان‌های دائمی گفته می‌شود که حدود ۶ سالگی در دهان کودک ظاهر می‌شود. این دندان از جمله دندان‌های مهم دوران کودکی است و به دلیل زمان رویش خود ممکن است با دندان‌های شیری اشتباه گرفته شود.
کودک در حدود ۶ سالگی همچنان تعدادی از دندان‌های شیری خود را دارد و ممکن است خانواده تصور کند دندانی که در انتهای ردیف دندان‌ها ظاهر شده نیز موقتی است. در حالی که دندان شماره ۶ یک دندان دائمی است و مراقبت از آن باید از همان زمان رویش جدی گرفته شود.
همین موضوع یکی از دلایل تمرکز برنامه امسال وزارت بهداشت بر افزایش آگاهی والدین و دانش‌آموزان درباره دندان شماره ۶ است. آگاهی زودهنگام می‌تواند به خانواده کمک کند تا اهمیت مراقبت از این دندان را بهتر درک کند و آموزش‌های بهداشت دهان را از همان سال‌های نخست رویش دندان‌های دائمی جدی بگیرد.
«جشن دندان ۶» در مدارس برگزار می‌شود
یکی از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در پویش ملی سلامت دهان و دندان، اجرای برنامه‌ای با عنوان «جشن دندان ۶» در مدارس است. این برنامه با همکاری وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش دنبال می‌شود و هدف آن آموزش دانش‌آموزان درباره اهمیت دندان شماره ۶ و نحوه مراقبت از آن است.
قرار گرفتن مدارس در مرکز این برنامه از این جهت اهمیت دارد که کودکان در سنین مدرسه می‌توانند آموزش‌های بهداشتی را در قالب فعالیت‌های جمعی و قابل فهم دریافت کنند. همچنین حضور مراقبان سلامت و سفیران سلامت دانش‌آموزی می‌تواند به انتقال پیام‌های بهداشتی در محیط مدرسه و حتی خانواده کمک کند.
در چنین برنامه‌هایی، آموزش تنها به معرفی یک دندان محدود نمی‌شود؛ بلکه مجموعه‌ای از رفتارهای پیشگیرانه مانند مسواک زدن منظم، استفاده صحیح از نخ دندان و توجه به تغذیه نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
چرا آموزش درباره دندان ۶ باید از مدرسه شروع شود؟
دوران مدرسه یکی از دوره‌های مهم شکل‌گیری عادت‌های روزمره کودکان است. رفتارهایی مانند مسواک زدن، رعایت نظم در مراقبت از دندان‌ها و توجه به خوراکی‌های مصرفی، اگر از سنین پایین آموزش داده شوند، می‌توانند به عادت‌های پایدار تبدیل شوند.
از سوی دیگر، دانش‌آموز می‌تواند پیام‌های آموزشی را به خانه منتقل کند و والدین را نیز نسبت به مراقبت از دندان‌های دائمی کودک حساس‌تر کند. به همین دلیل، همکاری میان مدرسه، خانواده و نظام سلامت بخش مهمی از برنامه‌های پیشگیری از مشکلات دهان و دندان محسوب می‌شود.
شعار پویش سلامت دهان و دندان ۱۴۰۵ چیست؟
شعار محوری پویش ملی سلامت دهان و دندان در سال ۱۴۰۵، «دو، دو تا یادت نره؛ روزی دو بار مسواک، هر بار دو دقیقه» انتخاب شده است. این شعار بر یک پیام ساده و قابل اجرا تمرکز دارد تا رعایت بهداشت دهان برای خانواده‌ها و کودکان پیچیده نباشد.
تأکید بر مسواک زدن منظم، بخشی از رویکرد پیشگیرانه در سلامت دهان و دندان است. هدف پویش این است که پیام‌های آموزشی به جای آنکه فقط در زمان بروز مشکل یا مراجعه به دندانپزشک مطرح شوند، وارد برنامه روزانه خانواده‌ها شوند.
البته رعایت بهداشت دهان تنها به مسواک زدن محدود نمی‌شود و در برنامه وزارت بهداشت، موضوعاتی مانند استفاده از نخ دندان، تغذیه مناسب و آموزش اصول مراقبت از دندان نیز مورد توجه قرار گرفته است.
نقش خانواده‌ها در مراقبت از دندان شماره ۶
خانواده‌ها نقش مهمی در مراقبت از دندان‌های دائمی کودکان دارند. در سنین پایین، کودک ممکن است هنوز مهارت کافی برای رعایت کامل بهداشت دهان و دندان نداشته باشد و والدین باید در آموزش و نظارت بر این فرایند مشارکت کنند.
یکی از نکات مهم، توجه به دندان‌هایی است که به تازگی رویش پیدا کرده‌اند. والدین باید بدانند که رویش دندان شماره ۶ به معنای اضافه شدن یک دندان دائمی مهم به مجموعه دندان‌های کودک است و نباید مراقبت از آن به دلیل تصور موقتی بودن به تأخیر بیفتد.
- آموزش روش صحیح مسواک زدن به کودک
- توجه به مسواک زدن منظم و روزانه
- آموزش استفاده صحیح از نخ دندان
- توجه به نوع و دفعات مصرف خوراکی‌های شیرین
- پیگیری منظم وضعیت دندان‌های کودک
- توجه ویژه به دندان‌های دائمی تازه‌رویش‌یافته
- استفاده از آموزش‌های ارائه‌شده توسط مراقبان سلامت و دندانپزشکان
سفیران سلامت دانش‌آموزی چه نقشی دارند؟
وزارت بهداشت برای اجرای برنامه‌های آموزشی خود در مدارس، از ظرفیت سفیران سلامت دانش‌آموزی و مراقبان سلامت استفاده می‌کند. این افراد می‌توانند پیام‌های مرتبط با مراقبت از دندان‌ها را به زبان ساده‌تر و متناسب با گروه سنی دانش‌آموزان منتقل کنند.
سفیران سلامت دانش‌آموزی می‌توانند در ترویج رفتارهای پیشگیرانه نقش داشته باشند و موضوعاتی مانند مسواک زدن، نخ دندان و اهمیت تغذیه مناسب را در محیط مدرسه یادآوری کنند. مشارکت خود دانش‌آموزان نیز می‌تواند باعث شود آموزش سلامت دهان از یک برنامه رسمی به فعالیتی تعاملی‌تر تبدیل شود.
دندانپزشکان هم وارد پویش سلامت دهان و دندان می‌شوند
بر اساس توضیحات مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، جامعه دندانپزشکی و انجمن‌های تخصصی نیز در پویش امسال مشارکت خواهند داشت. دندانپزشکان می‌توانند علاوه بر ارائه خدمات درمانی، در آموزش بیماران و عموم مردم نیز نقش داشته باشند.
استفاده از ظرفیت مطب‌های دندانپزشکی و فضای مجازی برای انتشار محتوای آموزشی، یکی از راه‌هایی است که می‌تواند دسترسی خانواده‌ها به اطلاعات صحیح درباره مراقبت از دهان و دندان را افزایش دهد.
این موضوع به‌خصوص برای والدین کودکان اهمیت دارد؛ زیرا بسیاری از عادت‌های بهداشت دهان از سال‌های کودکی شکل می‌گیرند و آموزش درست می‌تواند از بروز بخشی از مشکلات قابل پیشگیری جلوگیری کند.
تغذیه چه نقشی در سلامت دندان کودکان دارد؟
در کنار مسواک زدن و رعایت بهداشت دهان، تغذیه نیز یکی از موضوعات مورد تأکید در آموزش‌های سلامت دهان و دندان است. نوع و میزان مصرف خوراکی‌ها می‌تواند بر شرایط دهان و دندان تأثیر بگذارد و به همین دلیل کودکان باید از سنین پایین با اصول تغذیه مناسب آشنا شوند.
هدف از آموزش تغذیه، حذف کامل خوراکی‌های مورد علاقه کودکان نیست؛ بلکه خانواده‌ها باید درباره الگوی مصرف، تعداد دفعات استفاده از خوراکی‌های شیرین و اهمیت رعایت بهداشت دهان پس از مصرف مواد غذایی آگاهی داشته باشند.
در واقع، مراقبت از دندان شماره ۶ نیز باید بخشی از یک برنامه جامع‌تر برای سلامت دهان باشد؛ برنامه‌ای که در آن بهداشت روزانه، تغذیه، آموزش و پیگیری وضعیت دندان‌ها در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
رسانه‌ها چه نقشی در پویش سلامت دهان دارند؟
وزارت بهداشت برای گسترش پیام‌های پویش ملی سلامت دهان و دندان، استفاده از ظرفیت رسانه‌ها، صداوسیما و رسانه‌های شهری را نیز در برنامه دارد. انتشار محتوای ساده و کاربردی می‌تواند به خانواده‌هایی که امکان حضور در برنامه‌های آموزشی مدارس یا مراکز سلامت را ندارند، کمک کند.
یکی از اهداف اصلی چنین اطلاع‌رسانی‌هایی، تبدیل پیام‌های تخصصی به توصیه‌هایی قابل فهم برای عموم مردم است. خانواده‌ها زمانی می‌توانند یک رفتار بهداشتی را به صورت مستمر اجرا کنند که بدانند چرا آن رفتار اهمیت دارد و چگونه باید آن را در زندگی روزمره خود به کار بگیرند.
مهمترین پیام‌های پویش سلامت دهان و دندان ۱۴۰۵
| محور برنامه | اقدام یا پیام اصلی |
|---|---|
| دندان شماره ۶ | افزایش آگاهی دانش‌آموزان و خانواده‌ها درباره اهمیت این دندان دائمی |
| مسواک | تأکید بر روزی دو بار مسواک زدن و هر بار دو دقیقه |
| مدارس | اجرای برنامه‌های آموزشی و برگزاری «جشن دندان ۶» |
| نخ دندان | آموزش اصول مراقبت و پاکسازی بین دندان‌ها |
| تغذیه | افزایش آگاهی درباره نقش تغذیه مناسب در سلامت دهان و دندان |
| خانواده‌ها | تبدیل مراقبت از دهان و دندان به یک رفتار روزمره |
| دندانپزشکان | مشارکت در آموزش بیماران و تولید محتوای سلامت |
| رسانه‌ها | گسترش پیام‌های آموزشی از طریق صداوسیما و رسانه‌های شهری و مجازی |
هدف اصلی وزارت بهداشت از توجه به دندان شماره ۶ چیست؟
تمرکز ویژه بر دندان شماره ۶ را باید در چارچوب سیاست پیشگیری و آموزش سلامت دهان و دندان دید. این دندان در سنی ظاهر می‌شود که کودک هنوز در حال یادگیری و تثبیت عادت‌های بهداشتی است؛ بنابراین آموزش خانواده و دانش‌آموز درباره اهمیت آن می‌تواند بخشی از برنامه گسترده‌تر ارتقای سواد سلامت باشد.
وزارت بهداشت با اجرای پویش امسال تلاش دارد مراقبت از دندان‌ها تنها در زمان بروز درد یا مشکل مورد توجه قرار نگیرد. هدف این است که خانواده‌ها مراقبت روزانه را جدی بگیرند و کودکان نیز از سال‌های ابتدایی مدرسه با اصول پیشگیری آشنا شوند.
جمع‌بندی؛ دندان ۶ را از همان ابتدای رویش جدی بگیرید
دندان شماره ۶ یکی از دندان‌های دائمی مهمی است که حدود ۶ سالگی رویش پیدا می‌کند و به همین دلیل، وزارت بهداشت در پویش ملی سلامت دهان و دندان سال ۱۴۰۵ برنامه ویژه‌ای برای افزایش آگاهی درباره آن در نظر گرفته است. برگزاری «جشن دندان ۶» در مدارس، استفاده از ظرفیت مراقبان سلامت و سفیران سلامت دانش‌آموزی و مشارکت دندانپزشکان و رسانه‌ها از جمله اقداماتی است که برای این هدف پیش‌بینی شده است.
شعار امسال پویش نیز بر یک رفتار ساده و روزمره تمرکز دارد: روزی دو بار مسواک زدن و هر بار به مدت دو دقیقه. در کنار آن، توجه به نخ دندان، تغذیه مناسب و آموزش صحیح کودکان نیز اهمیت دارد.
در نهایت، پیام اصلی این برنامه آن است که سلامت دهان و دندان باید از کودکی به یک عادت روزانه تبدیل شود. آگاهی والدین و دانش‌آموزان درباره دندان‌های دائمی، به‌ویژه دندان شماره ۶، می‌تواند نخستین گام برای جدی گرفتن مراقبت از دندان‌ها در سال‌های مدرسه باشد.
