مؤسسه «مایندسنتر» که با نام «کلینیک ذهن و روان» و با ادعای ارائه روشی به نام «شبیه‌سازی ذهن» شناخته می‌شود، پلمب شد. این خبر را سیدمحمد میرخانی، معاون اجتماعی و امور مجلس سازمان نظام پزشکی، اعلام کرد و مجتبی بیگدلی، مدیر مرکز، نیز پلمب بخش روان‌شناسی این مؤسسه را تأیید کرد. این اتفاق در پی انتشار گزارش‌هایی درباره نحوه ارائه خدمات به مراجعان، شکایت برخی خانواده‌ها و انتقاد انجمن‌های تخصصی رخ داده است.
در حالی که منتقدان درباره صلاحیت ارائه‌دهندگان خدمات و نحوه برخورد با برخی بیماران پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند، مدیر مرکز این اقدام را ناعادلانه می‌داند و مدعی است شمار زیادی از مراجعان از نتایج خدمات رضایت داشته‌اند. با توجه به تفاوت روایت‌ها، لازم است ادعاهای مطرح‌شده از سوی هر طرف از نتایج بررسی‌های رسمی و مستندات قابل ارزیابی تفکیک شود.
چرا مؤسسه مایندسنتر پلمب شد؟
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی تابناک، سیدمحمد میرخانی با انتشار پیامی در فضای مجازی از پلمب مؤسسه مایندسنتر خبر داد. او همچنین یادآور شد که گردانندگان این مؤسسه در فهرست ۵۲ نفره افرادی قرار داشته‌اند که سازمان نظام پزشکی پیش‌تر درباره صلاحیت آن‌ها برای مداخله در امور درمانی هشدار داده بود.
مجتبی بیگدلی نیز در گفت‌وگو با این رسانه، پلمب بخش روان‌شناسی مرکز را تأیید کرد. مطابق گزارش، این بخش فعالیت محوری مؤسسه را تشکیل می‌داد. با این حال، گزارش منتشرشده جزئیات کامل دستور پلمب، مرجع صادرکننده آن و مستندات حقوقی تصمیم را به‌طور جامع ارائه نمی‌کند؛ بنابراین برای مشخص‌شدن مبنای قانونی اقدام، باید به اسناد و توضیحات رسمی مراجع مسئول مراجعه کرد.
ادعاهای مایندسنتر درباره روش «شبیه‌سازی ذهن»
مایندسنتر با عنوان‌هایی مانند «کلینیک ذهن و روان» و «شبیه‌سازی ذهن بیگدلی» معرفی می‌شد. بر اساس گزارش تابناک، مدیران این مرکز مدعی بودند روشی با عنوان شبیه‌سازی ذهن ابداع کرده‌اند و از آن برای کمک به افراد دارای مشکلات گفتاری، رشدی و عصبی استفاده می‌کنند.
در تبلیغات منتسب به این مؤسسه، ادعاهایی درباره درمان قطعی و بدون بازگشت لکنت زبان مطرح شده بود. همچنین از اوتیسم، فلج مغزی یا CP و برخی اختلالات عصبی و روان‌شناختی به‌عنوان حوزه‌های مداخله نام برده شده است.
نکته مهم این است که معرفی یک روش با عنوان اختراع یا ابداع، به‌تنهایی اثربخشی و ایمنی آن را اثبات نمی‌کند. ادعاهای درمانی باید بر اساس شواهد معتبر، روش‌های پژوهشی قابل ارزیابی، صلاحیت حرفه‌ای ارائه‌دهندگان خدمات و ضوابط قانونی مربوط بررسی شوند. به‌ویژه در مورد کودکان و افراد دارای اختلالات رشدی یا عصبی، استفاده از وعده‌هایی مانند «درمان قطعی» بدون شواهد کافی می‌تواند خانواده‌ها را درباره نتیجه واقعی درمان دچار برداشت نادرست کند.
شکایت خانواده‌ها و انتقاد انجمن‌های تخصصی
طبق گزارش منتشرشده، موضوع فعالیت این مرکز پس از اظهارات اتابک وثوقی، نایب‌رئیس انجمن گفتاردرمانی ایران، مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. در ادامه، گزارش‌هایی درباره روایت برخی خانواده‌ها از نحوه برخورد با کودکان در جلسات این مؤسسه منتشر شد. همچنین به شکایت‌های ثبت‌شده علیه فعالیت‌های مرکز و انتقاد انجمن‌های گفتاردرمانی و کاردرمانی اشاره شده است.
این گزارش‌ها پرسش‌هایی درباره نحوه ارائه خدمات، رعایت حقوق مراجعان و تناسب روش‌های مورد استفاده با نیازهای درمانی افراد مطرح می‌کنند. با این حال، برای نتیجه‌گیری درباره هر شکایت، لازم است محتوای آن، مدارک موجود، پاسخ طرف مقابل و نتیجه بررسی مرجع صلاحیت‌دار مشخص شود. طرح شکایت یا انتشار روایت یک مراجعه‌کننده، به‌تنهایی معادل اثبات قطعی تخلف نیست؛ همان‌طور که ادعای رضایت گروهی از مراجعان نیز به‌تنهایی نمی‌تواند ایمنی و اثربخشی یک روش را اثبات کند.
واکنش مجتبی بیگدلی به پلمب مرکز
مجتبی بیگدلی در گفت‌وگو با تابناک، ضمن تأیید پلمب بخش روان‌شناسی مؤسسه، اقدام انجام‌شده را ناشی از گزارش‌های انجمن‌های گفتاردرمانی و کاردرمانی و شکایت تعدادی از مراجعان دانست. او معتقد است تعداد این شکایت‌ها در مقایسه با شمار افرادی که به مرکز مراجعه کرده‌اند، اندک است.
بیگدلی همچنین مدعی شد بخش عمده‌ای از بیماران و خانواده‌های آن‌ها از روند بهبودی رضایت داشته‌اند. او با اشاره به پرونده‌های مراجعان، اعلام کرد که اطلاعات مربوط به بیماران در مرکز ثبت شده و به گفته وی، ماهانه حدود دو هزار نفر به آن مراجعه می‌کردند. او همچنین از وجود ۴۵ هزار نفر در فهرست انتظار سخن گفت.
این ارقام و ارزیابی‌ها در گزارش به نقل از مدیر مرکز مطرح شده‌اند و برای تأیید مستقل آن‌ها، اطلاعات مستند و قابل بررسی در دسترس باید منتشر شود. شمار بالای مراجعان یا وجود فهرست انتظار، به‌خودی‌خود شاخص علمی اثربخشی یک روش درمانی نیست؛ ارزیابی نتیجه درمان به معیارهای مشخص، مستندات بالینی و بررسی مستقل نیاز دارد.
ادعای اخاذی از سوی برخی افراد؛ پاسخ مدیر مرکز
بیگدلی در بخشی از اظهارات خود، برخی شکایت‌ها را با انگیزه‌های مالی مرتبط دانست و مدعی شد افرادی از او خواسته‌اند در ازای دریافت پول، از شکایت صرف‌نظر کنند. این ادعا در گفت‌وگو با تابناک مطرح شده است، اما گزارش مورد اشاره جزئیات مستندات احتمالی یا نتیجه رسیدگی رسمی به این اتهام را بیان نمی‌کند.
در چنین پرونده‌هایی، اتهام‌هایی مانند اخاذی یا تخلف حرفه‌ای باید از مسیر قانونی و بر اساس مدارک بررسی شوند. تا زمانی که نتیجه رسیدگی روشن نشده باشد، نمی‌توان ادعای هیچ‌یک از طرف‌ها را به‌عنوان واقعیتی اثبات‌شده تلقی کرد.
چرا بیگدلی این اقدام را «نخبه‌کشی» می‌داند؟
مدیر مایندسنتر پلمب مرکز را «نخبه‌کشی» توصیف کرده و گفته است روش مورد استفاده را حاصل ابداع خود می‌داند. او همچنین مدعی شده که برای ارائه و ثبت روش خود اقدام کرده، اما با موانعی روبه‌رو شده است. به اعتقاد او، مسائل تجاری و اختلاف با برخی افراد در این روند نقش داشته‌اند.
این اظهارات، دیدگاه شخصی مدیر مرکز درباره علت پلمب و اختلافات پیرامون فعالیت مؤسسه است. برای ارزیابی آن، باید مشخص شود روش ادعایی چه سازوکار علمی دارد، چه شواهدی برای اثربخشی و ایمنی آن ارائه شده، آیا در چارچوب مقررات مربوط ثبت یا ارزیابی شده است و مراجع مسئول چه توضیحی درباره مجوزها و روند نظارت دارند.
در حوزه سلامت، نوآوری علمی زمانی قابل ارزیابی است که روش پیشنهادی به‌صورت شفاف معرفی شود و امکان بررسی مستقل نتایج آن وجود داشته باشد. همچنین، ثبت یک ایده یا اختراع، در صورت انجام، لزوماً به معنای تأیید آن برای استفاده بالینی یا اثبات اثربخشی درمانی نیست.
ادعای تشکیل سپر انسانی برای جلوگیری از پلمب
بیگدلی در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود مدعی شد که پیش‌تر نیز افرادی برای پلمب مرکز مراجعه کرده بودند، اما برخی مراجعان با تشکیل آنچه او «سپر انسانی» نامید، مانع انجام این کار شده‌اند. او این رفتار را نشانه رضایت مراجعان دانست و گفت بیشتر مراجعه‌کنندگان از روند خدمات رضایت داشته‌اند.
با این حال، واکنش مراجعان به یک مرکز یا حمایت برخی خانواده‌ها از ادامه فعالیت آن، جایگزین ارزیابی حرفه‌ای و نظارت قانونی نمی‌شود. در مقابل، شکایت‌ها نیز باید با رعایت حقوق طرفین و بررسی مستندات رسیدگی شوند. معیار نهایی برای ارزیابی خدمات سلامت باید شامل ایمنی بیماران، صلاحیت ارائه‌دهندگان خدمات، شواهد علمی و رعایت مقررات باشد.
خانواده‌ها پیش از انتخاب مراکز درمانی به چه نکاتی توجه کنند؟
حاشیه‌های مربوط به مایندسنتر بار دیگر اهمیت بررسی صلاحیت مراکز و متخصصان را برای خانواده‌هایی که به دنبال خدمات گفتاردرمانی، روان‌شناسی یا توان‌بخشی هستند، برجسته می‌کند. انتخاب روش درمانی، به‌ویژه برای کودکان دارای اختلالات رشدی یا مشکلات عصبی، باید با دقت و بر پایه اطلاعات قابل اعتماد انجام شود.
- صلاحیت حرفه‌ای را بررسی کنید: درباره مجوز مرکز و مدارک تخصصی فردی که خدمات ارائه می‌کند، از مراجع رسمی و مرتبط استعلام بگیرید.
- به وعده‌های قطعی با احتیاط نگاه کنید: ادعاهایی مانند درمان صددرصدی یا تضمین نتیجه برای همه افراد، بدون شواهد معتبر، نباید مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرند.
- درباره شواهد علمی سؤال کنید: از متخصص بخواهید توضیح دهد روش پیشنهادی بر چه شواهدی استوار است، چه محدودیت‌هایی دارد و نتیجه درمان چگونه ارزیابی می‌شود.
- درمان‌های استاندارد را خودسرانه کنار نگذارید: تغییر یا قطع برنامه درمانی، به‌ویژه در مورد کودکان و بیماران دارای اختلالات عصبی یا رشدی، باید با نظر متخصص واجد صلاحیت انجام شود.
- شکایت‌ها را مستند پیگیری کنید: در صورت بروز مشکل، مدارک، قراردادها و سوابق مراجعه را حفظ کنید و موضوع را از مسیر مراجع رسمی مربوط پیگیری کنید.
ابهام‌های باقی‌مانده درباره پرونده مایندسنتر
با وجود اعلام پلمب بخش روان‌شناسی مرکز و انتشار اظهارات مدیر آن، برای ترسیم تصویر کامل پرونده همچنان به اطلاعات بیشتری نیاز است؛ از جمله جزئیات رسمی دستور پلمب، وضعیت مجوزهای مرکز، مستندات شکایت‌های مطرح‌شده، پاسخ مراجع نظارتی و شواهد علمی مربوط به روش موسوم به شبیه‌سازی ذهن.
بر اساس اطلاعات گزارش‌شده، پلمب مرکز و تأیید این موضوع از سوی مدیر آن قابل گزارش است؛ اما ادعاهای مربوط به آسیب به بیماران، انگیزه شاکیان، اثربخشی روش درمانی یا علت اختلاف‌ها باید جداگانه و بر پایه شواهد بررسی شوند.
در نهایت، اصل مهم در چنین پرونده‌هایی حفاظت از سلامت و حقوق مراجعان، رسیدگی منصفانه به شکایت‌ها و شفافیت درباره صلاحیت حرفه‌ای و شواهد علمی روش‌های درمانی است. نتیجه‌گیری قطعی درباره مسئولیت اشخاص یا اعتبار یک روش، به مستندات معتبر و اعلام نظر مراجع صلاحیت‌دار نیاز دارد.
