کتابخانه ملی ایران در آبان ۱۴۰۵ میزبان سی‌ودومین نشست بین‌المللی رؤسای کتابخانه‌های ملی کشورهای آسیا و اقیانوسیه خواهد بود. این رویداد با حضور نمایندگان ۱۵ کشور به‌صورت حضوری و آنلاین برگزار می‌شود و محور اصلی آن بررسی نقش هوش مصنوعی در حفاظت از میراث مکتوب، انتقال دانش و گسترش همکاری‌های منطقه‌ای است.
زمان برگزاری نشست رؤسای کتابخانه‌های ملی آسیا و اقیانوسیه
رضا شهرابی، معاون کتابخانه ملی ایران، با اشاره به میزبانی کشور از سی‌ودومین دوره نشست بین‌المللی رؤسای کتابخانه‌های ملی آسیا و اقیانوسیه (CDNLAO) اعلام کرد این نشست روز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ در کتابخانه ملی ایران برگزار خواهد شد.
به گفته او، این برنامه به‌صورت یک‌روزه و با مشارکت حضوری و آنلاین نمایندگان ۱۵ کشور برگزار می‌شود. قطر، استرالیا، چین، قزاقستان، ارمنستان و پاکستان از جمله کشورهایی هستند که حضور خود را اعلام کرده‌اند.
همچنین دبیرکل فدراسیون جهانی انجمن‌ها و مؤسسات کتابخانه‌ای (ایفلا) در قالب یک سخنرانی ویژه ویدیویی در این نشست حضور خواهد داشت. رؤسای کتابخانه‌های ملی کشورهای شرکت‌کننده نیز گزارشی از وضعیت کتابخانه‌های خود و تجربه‌ها و دستاوردهایشان در محور تعیین‌شده برای نشست امسال ارائه می‌کنند.
هدف از برگزاری نشست CDNLAO چیست؟
شهرابی هدف اصلی این نشست را ایجاد بستری منطقه‌ای برای همکاری، تبادل تجربه و هماهنگی میان کتابخانه‌های ملی کشورهای آسیا و اقیانوسیه عنوان کرد. این همکاری‌ها با هدف تقویت نقش کتابخانه‌های ملی در حفظ و انتشار میراث مستند و توسعه خدمات و زیرساخت‌های اطلاعاتی دنبال می‌شود.
به گفته معاون کتابخانه ملی ایران، این رویداد صرفاً یک گردهمایی علمی یا نشست سالانه مدیران کتابخانه‌ها نیست؛ بلکه فرصتی برای گفت‌وگوی راهبردی میان نهادهایی است که مسئولیت حفظ حافظه ملی، مدیریت میراث مکتوب و گسترش دسترسی به دانش را بر عهده دارند.
این نشست می‌تواند زمینه ارتباط مستمر میان کتابخانه‌های ملی کشورهای منطقه را فراهم کند و به انتقال دانش تخصصی و شکل‌گیری برنامه‌های مشترک کمک کند.
تاریخچه نشست رؤسای کتابخانه‌های ملی آسیا و اقیانوسیه
بر اساس توضیحات شهرابی، نخستین نشست‌های CDNLAO از سال ۱۹۷۹ در استرالیا و با سه رویکرد اصلی شکل گرفتند:
- تبادل اطلاعات و تجربه: انتقال دانش تخصصی در زمینه سازماندهی کتابخانه‌ای و همکاری در انتشار منابع.
- تقویت همکاری میان کتابخانه‌ها: کمک به توسعه کتابخانه‌های ملی کشورهایی که از زیرساخت‌های محدودتری برخوردارند، از طریق همکاری با کتابخانه‌های کشورهای توسعه‌یافته‌تر.
- شناخت روندهای توسعه: معرفی وضعیت، برنامه‌ها و پروژه‌های توسعه‌ای کتابخانه‌های ملی در منطقه آسیا و اقیانوسیه.
این نشست‌ها از سال ۱۹۷۹ تا ۲۰۰۰ به‌صورت متناوب برگزار می‌شدند، اما از سال ۲۰۰۱ به بعد، برگزاری سالانه آن‌ها در کشورهای مختلف منطقه در دستور کار قرار گرفت.
در نشست سال ۲۰۲۵ که در کویت برگزار شد، با رایزنی ایران با هیئت‌مدیره و موافقت اعضا، میزبانی دوره سی‌ودوم به کتابخانه ملی ایران سپرده شد. به این ترتیب، سال ۲۰۲۶ نخستین سالی است که ایران میزبان این رویداد منطقه‌ای خواهد بود.
هوش مصنوعی؛ محور اصلی نشست سال ۲۰۲۶
محور اصلی سی‌ودومین نشست CDNLAO با عنوان «کتابخانه‌های ملی در عصر هوش مصنوعی در جهت حفاظت از میراث مکتوب، انتقال دانش و گسترش همکاری‌های منطقه‌ای» تعیین شده است.
بر اساس برنامه‌ریزی کتابخانه ملی ایران، شرکت‌کنندگان در این نشست تجربه‌های خود را درباره استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در کتابخانه‌ها ارائه می‌کنند. اشتراک دانش، سازماندهی منابع و حفاظت از میراث مکتوب از مهمترین زمینه‌های مورد توجه در این محور هستند.
استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی می‌تواند موضوع همکاری کتابخانه‌های ملی در زمینه مدیریت منابع اطلاعاتی و تسهیل دسترسی به دانش باشد. تبادل تجربه میان کشورهای منطقه نیز فرصتی برای آشنایی با شیوه‌های مختلف بهره‌گیری از این ابزارها فراهم می‌کند.
دیپلماسی فرهنگی و میزبانی ایران
معاون کتابخانه ملی ایران با اشاره به تأکید مدیریت سازمان اسناد و کتابخانه ملی بر دیپلماسی فرهنگی گفت که میزبانی این نشست در راستای تقویت نقش ایران در ارتباطات فرهنگی و علمی منطقه انجام می‌شود.
امید می‌رود برگزاری این رویداد در ایران به گسترش ارتباط میان کتابخانه‌های ملی، افزایش همکاری‌های مشترک و انتقال تجربه در زمینه حفاظت از میراث مکتوب منجر شود.
