چربی‌های ترانس از جمله ترکیباتی هستند که متخصصان تغذیه و سرطان‌شناسی نسبت به مصرف آن‌ها هشدار می‌دهند. این چربی‌ها که ممکن است در برخی غذاهای بسته‌بندی‌شده، محصولات فرآوری‌شده و غذاهای سرخ‌شده رستورانی وجود داشته باشند، علاوه بر آسیب به سلامت قلب، با افزایش متوسط خطر ابتلا به سرطان پروستات و سرطان کولورکتال مرتبط دانسته شده‌اند.
ارتباط چربی‌های ترانس با سرطان پروستات و کولورکتال
تحقیقات مختلف، الگوهای غذایی را با خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها، به‌ویژه سرطان‌های دستگاه گوارش، مرتبط دانسته‌اند. هم‌زمان، میزان ابتلا به سرطان کولورکتال در میان بزرگسالان جوان‌تر نیز رو به افزایش گزارش شده است.
دکتر جیتش جوشی، متخصص خون و سرطان در بیمارستان کلیر لیک هیوستون تگزاس، می‌گوید چربی‌های ترانس برای سلامت قلب مضر هستند و با افزایش متوسط خطر ابتلا به سرطان پروستات و کولورکتال ارتباط دارند.
به گفته این متخصص، نگرانی اصلی فقط یک ماده غذایی مشخص نیست، بلکه تأثیر تجمعی رژیم غذایی سرشار از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و قند افزوده اهمیت دارد. بنابراین، توجه به الگوی کلی تغذیه در کنار محدود کردن ترکیبات مضر ضروری است.
چربی ترانس چیست و در چه غذاهایی وجود دارد؟
چربی ترانس نوعی چربی است که برای افزایش ماندگاری و بهبود ویژگی‌های برخی غذاهای فرآوری‌شده مورد استفاده قرار گرفته است. روغن‌های نیمه‌هیدروژنه از منابع اصلی چربی ترانس مصنوعی به شمار می‌روند.
سازمان غذا و داروی آمریکا در سال ۲۰۱۵ اعلام کرد که روغن‌های نیمه‌هیدروژنه به‌طور کلی ایمن شناخته نمی‌شوند. با این حال، چربی‌های ترانس به‌طور کامل از زنجیره غذایی حذف نشده‌اند و ممکن است همچنان در بعضی محصولات وجود داشته باشند.
از جمله منابع احتمالی چربی ترانس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- برخی غذاهای بسته‌بندی‌شده و فرآوری‌شده
- بعضی محصولات وارداتی
- برخی غذاهای سرخ‌شده در رستوران‌ها
- مقادیر اندک چربی ترانس طبیعی در گوشت و محصولات لبنی
چرا برچسب صفر گرم چربی ترانس همیشه به معنای نبود آن نیست؟
یکی از نکات مهم درباره چربی‌های ترانس، شیوه درج مقدار آن‌ها روی برچسب مواد غذایی است. طبق قواعد برچسب‌گذاری مورد اشاره در گزارش، محصولاتی که در هر وعده کمتر از ۰.۵ گرم چربی ترانس دارند، می‌توانند مقدار آن را صفر گرم اعلام کنند.
در نتیجه، اگر فرد بیش از یک وعده از چنین محصولی مصرف کند، مقادیر اندک چربی ترانس ممکن است در مجموع افزایش یابد. به همین دلیل، فقط توجه به عدد صفر روی جدول ارزش غذایی کافی نیست.
وجود عبارت «روغن هیدروژنه» یا «روغن نیمه‌هیدروژنه» در فهرست ترکیبات محصول می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی دقیق‌تر آن باشد.
نقش قند افزوده در افزایش خطر سرطان
قند نیز یکی دیگر از ترکیباتی است که باید در الگوی غذایی به میزان مصرف آن توجه کرد. رژیم‌های غذایی سرشار از قند افزوده می‌توانند به افزایش وزن منجر شوند و چاقی یکی از عوامل خطر شناخته‌شده برای چندین سرطان، از جمله سرطان کولورکتال است.
بنابراین، محدود کردن نوشیدنی‌های شیرین و خوراکی‌های دارای قند افزوده می‌تواند بخشی از اصلاح الگوی تغذیه باشد. توجه به میزان مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده نیز در همین چارچوب اهمیت دارد.
کدام مواد غذایی را بهتر است محدود کنیم؟
دکتر جوشی در کنار توجه به چربی‌های ترانس و قند افزوده، محدود کردن چند گروه غذایی را نیز توصیه کرده است:
- نوشیدنی‌های شیرین‌شده با قند
- گوشت‌های فرآوری‌شده
- گوشت قرمز
- الکل
در مجموع، کاهش مصرف چربی‌های ترانس، قند افزوده و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده می‌تواند به بهبود کیفیت رژیم غذایی کمک کند. با توجه به اینکه خطر ابتلا به سرطان تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد، نباید ارتباط یک ماده غذایی با افزایش خطر بیماری را به معنای ابتلای قطعی افراد مصرف‌کننده آن دانست.
